Thặng dư nhưng vẫn lo

0
170

Thặng dư nhưng vẫn lo

Ngọc Khanh

(TBKTSG) – Đây là thời điểm mà Việt Nam phải tự tìm động lực mới cho chính mình thay vì ngồi chờ thêm các siêu dự án FDI.

Nhà máy sản xuất của Samsung tại Bắc Ninh. Ảnh: QUỐC HÙNG.

Cán cân thương mại thặng dư kỷ lục trong tháng 8-2018

Số liệu Tổng cục Hải quan vừa công bố cho thấy cán cân thương mại hàng hóa của Việt Nam đã thặng dư tới 2,1 tỉ đô la Mỹ trong tháng 8, đưa mức thặng dư trong tám tháng đầu năm 2018 lên con số 4,6 tỉ đô la Mỹ. Đây được xem là mức thặng dư kỷ lục trong nhiều năm trở lại đây. Diễn biến này cho thấy cán cân thương mại của Việt Nam có thể tiếp tục thặng dư trong cả năm 2018. Nếu vậy thì đây sẽ là năm thặng dư thứ ba liên tiếp của Việt Nam.

Cán cân thương mại thặng dư là yếu tố rất quan trọng giúp Việt Nam tiếp tục duy trì thặng dư cán cân vãng lai. Cần biết rằng, hầu hết các nước đang đối mặt với nguy cơ khủng hoảng tiền tệ hiện nay như Argentina, Thổ Nhĩ Kỳ, Venezuaela hay Indonesia… là các nước thâm hụt cán cân vãng lai. Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất có xu hướng tăng lên trên phạm vi toàn cầu, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ đẩy mạnh bán ra các trái phiếu của các nước có cán cân vãng lai âm.

Không khó để chỉ ra nguyên nhân giúp cho cán cân thương mại của Việt Nam thặng dư kỷ lục trong tháng 8-2018. Đó là sự đóng góp của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), hay cụ thể hơn là của Samsung, khi công ty này ra mắt sản phẩm mới (Galaxy Note 9). Trong đó, Mỹ và Trung Quốc là hai thị trường nhập khẩu điện thoại và linh kiện của Việt Nam nhiều nhất.

Khu vực FDI đang che mờ những rủi ro tiềm tàng của nền kinh tế trong nước

Kinh tế nước ta tăng trưởng tới 6,81% trong năm 2017 và hoàn toàn có thể tăng trưởng cao hơn trong năm 2018. Nếu như Samsung là động lực chính thúc đẩy kinh tế tăng trưởng cao trong năm 2017 thì Formosa và Lọc dầu Nghi Sơn sẽ là động lực của năm 2018. Năm 2017, Samsung đã đầu tư thêm 5 tỉ đô la Mỹ vào thị trường Việt Nam, trong khi Formosa và Lọc dầu Nghi Sơn sẽ vận hành với 100% công suất kể từ năm 2018.

Gần như toàn bộ động lực chính thúc đẩy tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam đều đến từ khu vực FDI. Vậy thì đâu sẽ là động lực để Việt Nam có thể tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao trong năm 2019? Câu trả lời đến thời điểm hiện nay có lẽ là chưa thấy. Nếu vậy thì làm sao Việt Nam có thể tiếp tục duy trì đà tăng trưởng kinh tế ở mức cao liên tục trong một thời gian dài như mục tiêu đã đề ra?

Quay trở lại với câu chuyện cán cân thương mại, toàn bộ thặng dư thương mại của Việt Nam đều đến từ khu vực FDI. Điều này đồng nghĩa với việc khu vực sản xuất trong nước luôn trong trạng thái thâm hụt về thương mại. Số liệu bên dưới cho thấy trong khi khu vực FDI thặng dư ngày càng lớn thì khu vực sản xuất trong nước ngày càng thâm hụt nhiều hơn. Nhưng có lẽ vấn đề không chỉ đơn giản như vậy. Chúng ta biết rằng, thặng dư của khu vực FDI chưa chắc đã mang lại dòng tiền thực cho Việt Nam. Bởi lẽ, hầu hết dòng tiền của các dự án FDI đều được thực hiện thông qua các đầu mối trung gian là các trụ sở tập đoàn ở nước ngoài. Tuy nhiên, thâm hụt từ khu vực sản xuất trong nước thì gần như chắc chắn là dòng tiền thực. Do vậy mà cầu về ngoại tệ ở Việt Nam luôn có xu hướng tăng lên theo thời gian và nếu như không bù đắp được bằng các dòng tiền khác như đầu tư gián tiếp nước ngoài, kiều hối… thì đồng tiền của Việt Nam sẽ luôn phải đối mặt với áp lực mất giá trong dài hạn. Như vậy, việc nền kinh tế đang thiếu các nhân tố để duy trì đà tăng trưởng cao và việc đồng tiền của nước ta sẽ luôn phải đối mặt với áp lực mất giá đang là những rủi ro tiềm ẩn của Việt Nam trong tương lai.

Cần có một giải pháp tổng thể cho cả một giai đoạn dài phía trước

Không thể phủ nhận, khu vực FDI đã và đang là động lực chính của nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, chúng ta cũng không thể mãi dựa vào khu vực này. Chưa cần đề cập đến các vấn đề như môi trường, thuế hay giá trị gia tăng thấp như nhiều chuyên gia đã phân tích trong rất nhiều hội thảo khoa học ở đủ mọi quy mô, yếu tố đầu tiên chúng ta phải tính tới đó là ngay cả chính khu vực này cũng sẽ chỉ là hữu hạn. Chúng ta sẽ khó có thể tìm ra thêm một Samsung hay Formosa thứ hai trong thời gian tới hoặc nếu có thì có lẽ sẽ cần thêm thời gian.

Đây cũng là vấn đề được Thủ tướng Chính phủ đề cập trong thời gian gần đây. Kịch bản mà có lẽ nhiều người đang rất kỳ vọng là các tập đoàn kinh tế tư nhân của Việt Nam sẽ dần thay thế vai trò của các doanh nghiệp FDI trong thời gian tới. Để có nhiều tập đoàn kinh tế tư nhân trong nước lớn mạnh thì rất cần một giải pháp tổng thể mang tính đột phá của Chính phủ trong điều hành nền kinh tế trong thời gian tới.

Nguồn: thesaigontimes.vn

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.